დმანისი საქართველოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ისტორიული და არქეოლოგიური ცენტრია.
დმანისი მდებარეობს დმანისის ვულკანურ პლატოზე, მდინარე მაშავერის ორივე ნაპირზე. შუა საუკუნეებში აქ მნიშვნელოვანი ქალაქი და საეპისკოპოსო ცენტრი არსებობდა.
VI-VIII საუკუნეებში ამ ადგილას მცირე დასახლება და საეპისკოპოსო ტაძარი იყო. წერილობით წყაროებში ქალაქად IX საუკუნიდან მოიხსენიება. 1080-იან წლებში სელჩუკებმა დაიკავეს, ხოლო 1123 წელს დავით IV აღმაშენებელმა გაათავისუფლა.
XII-XIII საუკუნეებში დმანისი ძლიერი სავაჭრო და ეკონომიკური ცენტრი გახდა. XVI საუკუნიდან ქალაქის მნიშვნელობა თანდათან შემცირდა. 1921-1947 წლებში დასახლებას ბაშკიჩეთი ეწოდებოდა, ქალაქის სტატუსი კი 1981 წელს მიიღო.
დმანისის ნაქალაქარზე არქეოლოგიური კვლევა 1936 წლიდან მიმდინარეობს. აღმოჩენილმა ადრეული ადამიანის ნაშთებმა დმანისი მსოფლიო პალეოანთროპოლოგიის ერთ-ერთ საკვანძო ადგილად აქცია.
- დავით აღმაშენებლის მიერ გათავისუფლება - 1123
- არქეოლოგიური კვლევები - 1936 წლიდან
- ადრეული ადამიანის ნაშთები - დაახლოებით 1.7-1.8 მილიონი წლის